فشار خون (Blood pressure) به مقدار فشاری گفته می‌شود که توسط خون، به دیوارهٔ رگ‌ها وارد می‌آید و یکی از علائم حیاتی بدن است. 

این فشار در نواحی نزدیک قلب بیشتر و همانطور که فاصله از قلب بیشتر می شود کاهش می یابد.  همچنین با جریان یافتن به شاهرگ‌ها و به رگ‌ها کم می‌شود. اصولاً فشارخون در بخش های مختلف سیستم گردش خون متفاوت است.

اندازه گیری فشار خون

تشخیص فشارخون روپوش سفید

معمول‌ ترین روش اندازه‌گیری فشارخون به‌وسیله فشارسنج است که با استفاده از ارتفاع جیوه برای اندازه‌گیری فشار خون در حال چرخش در رگ‌ها استفاده می‌کند. با این‌که خیلی از فشارسنج‌های فعلی دیگر از جیوه استفاده نمی‌کنند، فشارخون هنوز در تمام دنیا با mmHg یا میلی‌متر جیوه اندازه‌گیری می‌شود.

اگر دستگاه فشارسنج در خانه دارید و می خواهید کار با آن را به طور کامل تر یاد بگیرید مقاله ی دقیق ترین دستگاه فشار سنج کدام است؟ را مطالعه کنید.

عدد مناسب فشار خون چند است؟

فشار خون بر دو نوع سیستولی و دیاستولی تقسیم و نام‌گذاری می‌گردد که گاهی با نام حد بالا و حد پایین نیز شناخته می‌شود. طبقه سیستول (عدد بالا) دیاستول (عدد پایین) نامیده می شود.  فشا خون نرمال را با عدد ۸۰/۱۲۰ یا ۱۲ روی ۸ نشان می دهند که ۱۲ ، مقدار فشارخون ماکزیمم و ۸ ، نشانگر فشارخون مینیمم می باشد.

تنظیم فشار خون در بدن توسط چند اندام مانند قلب، کلیه و رگ انجام می‌گیرد و علاوه بر رژیم غذایی به ویژه مصرف نمک، هورمونهایی مانند رنین، آنژیوتانسین دو، آدرنالین و آلدوسترون بر آن موثرند.

عوارض فشار خون

علائم فشار خون

فشار خون یک بیماری کاملا بی سر و صدا و بی علامت در اغلب افراد است و علایمی چون سر درد یا احساس سنگینی یا سر گیجه و علایمی این چنینی در تعداد کمی از بیماران رخ می دهد. پس این بیماری اهمیت غربالگری و پیشگیری را دارد.

بیشتر افراد مبتلا به فشار خون بالا حتی زمانی که فشار سنج، میزان خطرناکی را نشان می دهد، هیچ نوع علائم و یا نشانه ای از این بیماری ندارند. گرچه تعداد کمی از افراد مبتلا به فشارخون بالا دچار سردرد، سرگیجه و یا مقدار کمی خون دماغمی شوند ولیکن این علائم تا زمانی که فشار به سطح پیشرفته و یا حتی تهدید کننده نرسد، ظاهر نمی شوند.

عوامل فشار خون بالا

تحقیقات نشان داده است که آسیب دیدن سلولهای کلیوی intimal fibroplasias مهمترین علت ابتلا به فشار خون در افراد مسن می‌باشد. بهترین راه برای جلوگیری آسیب دیدن سلولهای کلیوی اصلاح رژیم غذایی و استفاده از میوه‌ها و سبزیجات و دانه‌های کامل غلات و حبوبات و مغزها و دانه‌ها و خودداری از مصرف دانه‌های تصفیه شده و بدون پوسته غلات و جلوگیری از افزایش وزن می‌باشد.

نمک فشار را بالا میبرد یا پایین

  • چاقی و اضافه وزن
  • سیگار کشیدن
  • مصرف الکل
  • رژیم‌ غذایی‌: حاوی‌ نمک‌ یا چربی‌ اشباع‌ شده‌ زیاد و عدم مصرف میوه و سبزی
  • کم تحرکی و نداشتن فعالیت بدنی کافی
  • استرس
  • عوامل‌ ژنتیکی‌: اگر یکی از والدین و یا هر دو دچار فشار خون بالا باشند، خطر ابتلای فرد به فشارخون بیشتر است. سابقه‌ خانوادگی‌ فشارخون‌ بالا ، سکته‌ مغزی ‌، حمله‌ قلبی‌ یا نارسایی کلیه
  • مصرف‌ قرصهای‌ ضد حاملگی ، استروییدها و بعضی‌ از انواع‌ داروهای‌ مهارکننده‌ اشتها یا دکونژستانت‌ها

از هر ده نفر مبتلا به فشارخون بالا ، در نه نفر آنان ، یعنی ۹۰% علت دقیق برای فشار خون شناخته نشده است که نوع اولیه پرفشاری خون نامیده می‌شود.

در تعداد کمی از افراد مبتلا به فشارخون بالا (نوع ثانویه پرفشاری خون) عواملی همچون تنگ شدن سرخرگ کلیوی و یا اختلال در تولید هورمونهای مترشحه از غدد فوق کلیوی، بیماریهای بافت کلیه در ایجاد بیماری نقش دارند. و یا برخی اوقات ، بعضی داروها مثل داروهایی که برای درمان آرتریت و یا افسردگی استفاده می‌شود، موجب افزایش فشار خون می‌گردد.

دکتر محمد حسین نجفی دکتر متخصص فشار خون در تهران

برای پرسش و پاسخ از دکتر روی لینک پرسش از دکتر کلیک کنید.