فشار خون بالا در کودکان کمتر از ۱۰ سال معمولا توسط بیماری دیگر ایجاد می شود. فشار خون بالا در کودکان نیز می تواند به همان دلایل دوران بزرگسالان از جمله اضافه وزن، داشتن یک رژیم غذایی نامناسب و ورزش نکردن توسعه یابد.

تغییر در شیوه زندگی، مانند خوردن یک رژیم غذایی مناسب برای سلامت قلب و ورزش بیشتر، می تواند به کاهش فشار خون بالا در کودکان کمک کند. اما برای برخی از کودکان، مصرف داروها ممکن است لازم باشد.

علائم فشار خون بالا در کودکان

فشار خون بالا در کودکان معمولا علایمی ایجاد نمی کند. مگر در مواردی که کودک شما یک مشکل اساسی سلامتی داشته باشد، شما احتمالا نیازی به ویزیت تخصصی فرزندتان برای بررسی فشار خون نخواهید داشت.

اگر فرزند شما مبتلا به یک بیماری است که می تواند خطر ابتلا به فشار خون بالا را در او افزایش دهد، از جمله تولد نوزاد نارس، وزن کم هنگام تولد، بیماری مادرزادی قلبی و مشکلات کلیوی خاص، کنترل فشار خون ممکن است از دوران کودکی آغاز گردد.

علل فشار خون بالا در کودکان

فشار خون بالا در کودکان اغلب با بیماریهای دیگر مانند نقایص قلبی، بیماری کلیوی، اختلالات ژنتیکی و یا اختلالات هورمونی مرتبط است. در کودکان بزرگتر، به ویژه کسانی که اضافه وزن دارند، علت دقیق فشار خون بالا اغلب ناشناخته است.

عوامل خطر فشار خون بالا در کودکان

فاکتوهای خطر برای فشار خون بالا فرزندتان به شرایط زمینه ای سلامت، ژنتیک و یا فاکتور سبک زندگی بستگی دارد.

انواع فشار خون بالا در کودکان

۱- فشار خون بالا اولیه (ضروری)

فشار خون اساسی فشار خون بالایی است که بدون وجود بیماری زمینه ای رخ می دهد. این نوع از فشار خون بالا در اغلب موارد در کودکان با سنین بالا و نوجوانان رخ می دهد. عوامل خطر برای ابتلا به فشار خون بالای اساسی شامل:

چاقی در کودکان• اضافه وزن یا چاقی (شاخص توده بدنی بیش از ۲۵)
• سابقه خانوادگی فشار خون بالا
• دیابت نوع ۲ و یا سطح قند خون ناشتای بالا
• کلسترول بالا و تری گلیسیرید

۲- فشار خون ثانویه

فشار خون ثانویه فشار خون بالایی است که توسط یک بیماری زمینه ای سلامت ایجاد می شود. این نوع فشار خون بالا در کودکان شایع تر است. بیماری های دیگری که می توانند باعث فشار خون بالا شوند عبارتند از:

• بیماری مزمن کلیوی
• بیماری کلیه پلی کیستیک
• مشکلات قلبی، مانند کوآرکتاسیون آئورت
• اختلالات آدرنال
• پرکاری تیروئید
• فئوکروموسیتوم، یک تومور نادر در غده ی آدرنال
• تنگی عروق کلیه (تنگی سرخرگ کلیوی)
• اختلالات خواب، به خصوص آپنه انسدادی خواب

عوارض فشار خون بالا در کودکان

کودکانی که دارای فشار خون بالا هستند، به احتمال زیاد فشار خون بالا در آنها تا سنین بزرگسالی ادامه می یابد مگر اینکه آنها شروع به درمان کنند.

عوارض شایع مرتبط با فشار خون بالا در کودکان آپنه خواب است، وضعیتی که در آن کودک شما ممکن است خروپف و یا تنفس غیر طبیعی در هنگامی که بخواب رفته است، داشته باشد. به مشکلات تنفسی کودک تان که ممکن است در هنگام خواب داشته باشند، توجه کنید. کودکانی که اختلالات تنفسی در هنگام خواب دارند، مانند آپنه خواب، اغلب به مشکلات فشار خون بالا مبتلا هستند؛ به ویژه کودکانی که اضافه وزن دارند.

درد دست چپاگر چنین اتفاقی می افتد، فشار خون بالا در فرزندتان همچنان تا بزرگسالی ادامه خواهد داشت و کودک شما می تواند در معرض خطراتی چون: سکته مغزی ، حمله قلبی ، نارسایی قلبی و بیماری کلیوی قرار بگیرد.

آزمایش و تشخیص فشار خون بالا در کودکان

تست فشارخون برای فشار خون بالا آزمایشی بدون درد است. اندازه گیری فشار خون با باد کردن کاف به دور بازو و فشار سنج اندازه گیری می شود.

اندازه کاف مورد استفاده براساس دور بازوی فرزند شما و میزان رشدی که رخ داده، متفاوت خواهد بود. فرزند شما ممکن است یک فشار خفیف در اطراف بازوی خود زمانی که کاف متورم می شود، احساس نماید.

فشار خون طبیعی در کودکان براساس سن و جنس و ارتفاع متفاوت خواهد بود، بنابراین آنچه که ممکن است برای یک پسر ۴ ساله فشار خون بالا خوانده شود، ممکن است برای یک دختر ۱۰ ساله طبیعی باشد. اگر فشار خون فرزند تان بالا رفته به پزشک فرزندتان اجازه بدهید تا از این موضوع اطلاع داشته باشد.

فشار خون بالا در کودکان تنها با یک بار اندازه گیری تشخیص داده نخواهد شد. برای تشخیص فشار خون بالا در کودکان، اندازه گیری سه بار فشار خون در طی ۳ بار ویزیت پزشکی لازم است. در طول یک ویزیت، فشار خون فرزند شما ممکن است چندین بار با دقت اندازه گیری شود.

اگر فشار خون فرزند تان بالاتر از حد طبیعی است، پس از اولین تشخیص فشار خون بالا، باید هر شش ماه مورد بررسی قرار گیرد.

اگر فرزند شما با پیش فشار خون یا فشار خون بالا تشخیص داده شد، پزشک فرزندتان همچنین ممکن است آزمایشات دیگری را برای بررسی شرایط فرزندتان توصیه نماید:

آزمایش زمان پروترومبین• آزمایش خون برای بررسی قند خون، عملکرد کلیه ها و شمارش سلول های خون
• آزمایش نمونه ادرار
• اکوکاردیوگرام
• سونوگرافی از کلیه ها

اگر برای پزشک فرزندتان تشخیص مشکل فشار خون بالا دشوار است، یا اگر می خواهد برای درمان فرزند تان نظارت داشته باشد، ممکن است نظارت سیار را توصیه کند. در نظارت سیار، فرزند شما یک دستگاه که فشار خون را در طول روز اندازه گیری می کند، می پوشد.

با این حال به نظر می رسد که استفاده از این دستگاه نظارتی برای تشخیص فشار خون بالا در کودکان می تواند مفید واقع شود؛ چرا که گاهی اوقات فشار کودک به دلیل استرس ناشی از ویزیت می تواند تحت تاثیر قرار بگیرد.

درمان فشار خون بالا در کودکان

اگر فرزند شما با فشار خون بالای متوسط و یا کم (مرحله ۱ فشار خون بالا یا پیش فشار خون) تشخیص داده شود، متخصص فشار خون به احتمال زیاد، قبل از تجویز دارو برای درمان فشار خون بالا ، تلاش برای تغییر در شیوه زندگی، مانند یک رژیم غذایی سالم قلبی و ورزش بیشتر را پیشنهاد خواهد داد.

تغذیه سالم در کودکاندرمان دارویی فشار خون بالا در کودکان

اگر فشار خون فرزند تان بعد از انجام تغییر در شیوه زندگی کاهش نیافت، پزشک فرزندتان ممکن است درمان های دارویی برای کاهش فشار خون توصیه کند. اگر کودک مبتلا به فشار خون با شدت بالا (مرحله ۲ فشار خون بالا) تشخیص داده شود، دکتر فشار خون به احتمال زیاد داروهای فشار خون مانند: دیورتیک، مسدود کننده های بتا، مهار کننده آنزیم تبدیل کننده آنژیوتانسین (ACE)، مسدود کننده های گیرنده آنژیوتانسین II و مسدود کننده های کانال کلسیم را تجویز می نماید.

کودک شما ممکن است به مصرف داروهای فشار خون به طور موقت یا به طور نامحدود نیاز داشته باشد. اگر فشار خون بالا فرزند شما ناشی از چاقی است، برای کاهش وزن ممکن است نیاز به مصرف دارو برای از بین بردن این شرایط وجود داشته باشد.

اگر چه اثرات طولانی مدت کم داروهای ضد فشار خون بر رشد و توسعه کودکان شناخته شده است، بسیاری از این داروها به طور کلی در دوران کودکی بی خطر در نظر گرفته می شوند. بسته به نوع داروی خاص، عوارض جانبی احتمالی، از جمله خشکی دهان، سرگیجه و خستگی وجود دارد.

روش های خانگی پایین آوردن فشار خون بالا

فشار خون بالا به طور مشابهی در کودکان و بزرگسالان درمان می شود که آن هم معمولا با تغییر در شیوه زندگی آغاز می گردد.

– کاهش وزن

وزن فرزند تان را کنترل کنید.

– یک رژیم غذایی سالم برای کودک خود داشته باشید.

کودک خود را به خوردن صبحانه سالم که شامل فیبرمی باشد تشویق کنید و از خوردن غلات شیرین و نوشابه و یا از محصولاتی که بعنوان عنصر اولیه خود دارای شکر جامد می باشند پرهیز کنید. در این مورد می توانید از یک متخصص تغذیه کمک بخواهید.

– نمک را در رژیم غذایی کودک تان کاهش دهید.

کودکان در سنین ۴ تا ۸ سال نباید بیش از ۱۲۰۰ میلی گرم در روز، و کودکان بزرگتر نباید بیش از ۱۵۰۰ میلی گرم در روز نمک مصرف کنند.

به مقدار نمکی که در پخت و پز استفاده می کنید توجه داشته باشید، و نمکدان را از روی میز حذف کنید. از دادن تنقلات شور مانند چیپس و یا پفک به فرزند خود اجتناب کنید. همچنین، به مقدار سدیم در مواد غذایی کنسروی و فرآوری شده که فرزندتان از آن استفاده می کند توجه کنید، مانند سوپ و غذاهای منجمد.

– تشویق به فعالیت بدنی

اکثر کودکان حداقل ۳۰ تا ۶۰ دقیقه فعالیت بدنی در روز نیاز دارند. زمانی که فرزندتان در مقابل تلویزیون و یا کامپیوتر صرف می کند را محدود نمایید- قبل از سن ۲ سالگی بدون تماشای تلویزیون و پس از سن ۲ سالگی نباید بیش از دو ساعت در روز تماشای تلویزیون داشته باشند.

– تمام خانواده را درگیر کنید.

ممکن است برای فرزند شما تغییرات شیوه زندگی سالم دشوار باشد خصوصا اگر خواهر یا برادر فرزند شما از رژیم غذایی خاصی پیروی نکرده و فعالیت بدنی ندارند. بنبراین تمام خانواده خود را از خوردن یک رژیم غذایی سالم بهره مند کنید. همچنین شما می توانید در لذت دوچرخه سواری با هم، بازی کردن و یا پیاده روی در پارک به عنوان یک خانواده به او ملحق شوید.

– خرید آگاهانه

بیشتر زمان ها، کودک شما تنها می تواند مواد غذایی که شما خریداری کرده اید، بخورد. بنابراین، به عنوان والدین، غذاهای سالم را به خانه آورده و از نگه داری مواد غذایی ناسالم در خانه اجتناب کنید.

پیشگیری از فشار خون بالا در کودکان

فشار خون بالا در کودکان گاهی اوقات می تواند توسط یک شرایط غیر قابل کنترل به وجود آید، و یا حتی توسط مدیریت موثر شرایط زمینه ای، جلوگیری شود. از فشار خون بالا در کودکان می توان با ایجاد تغییراتی در شیوه زندگی از جمله:  کنترل وزن کودک، ارائه یک رژیم غذایی سالم و تشویق کودکان به ورزش کردن که به درمان آن هم می توانند کمک کننده باشند،

دکتر محمد حسین نجفی متخصص فشار خون

برای پرسش و پاسخ از دکتر روی لینک پرسش از دکتر کلیک کنید.