فشار خون پایین منجر به خونرسانی نامناسب و در نتیجه تحویل ناکافی اکسیژن و مواد مغذی به قلب، مغز، کلیه ها و سایر اندام ها می شود.این مسئله می تواند خسارت و آسیب جبران ناپذیری را ایجاد کند.

فشار خون طبیعی چیست؟

فشار خون طبیعی ۱۲۰/۸۰ میلیمتر جیوه است. برای فردی که همیشه فشار خون ثابتی مانند ۱۲ روی ۸ دارد هر عددی کمتر تر از این مقدار فشار خون پایین در نظر گرفته می شود.

  فشار خون طبیعی

بدن چگونه فشار خون طبیعی را حفظ می کند؟

گیرنده های فشار و سلول های عصبی کوچک درون شریان های نزدیک به قلب هستند که به تنظیم فشار خون کمک می کنند. این گیرنده ها با کلیه ها، شریان ها، رگ ها و قلب ارتباط برقرار می کنند تا فشار خون را افزایش یا کاهش داده و یا حفظ کنند. عملکرد این گیرنده ها این است که خون کافی به ارگان ها و بافت های بدن برسد.

آیا فشار خون پایین برای سلامتی خطرناک است؟

فشار خون پایین با خطراتی چون بیماری قلبی ، سکته مغزی و به ندرت بیماری کلیوی همراه است. افرادی که به طور منظم ورزش می کنند، سیگار نمی کشند و کسانی که وزن مطلوب بدن خود را حفظ می کنند، فشار خون کمتری دارند. فشار خون پایین مادامی که علائمی ایجاد نشود و به بافت های بدن آسیب نرسد،خوب است.

مطلب پیشنهادی: فشار خون پایین در بارداری

علائم و نشانه های فشار خون پایین

بسیاری از مردم با فشار خون پایین زندگی می کنند اما هیچ علائمی را تجربه نمی کنند. اگر این مورد باشد، فشار خون پایین هیچ ایرادی ندارد. با این حال، افرادی که فشار خون پایین دارند، دچارسرگیجه و سبکی سر می شوند که نشان دهنده ی جریان خون ناکافی به مغز است. این کمبود، به نوبه خود، می تواند منجر به ضعف، تهوع، گیجی و تاری دید شود. فشار خون پایین می تواند بر سایر اعضا تاثیر گذاشته و منجر به سختی در تنفس، خستگی، کبودی بدن، درد قفسه سینه و سردی پوست شود.

علائم و نشانه های فشار خون پایین

علل فشار خون پایین

فشار خون می تواند ناشی از کاهش کشش دیواره عروق و یا کاهش حجم خون باشد. کم آبی و خونریزی دو نمونه از شرایطی هستند که حجم خون را کاهش می دهند. تحت شرایطی که خون پمپ شده توسط قلب کاهش می یابد مانند بیماری های قلبی و حمله قلبی نیز فشار خون کاهش می یابد. همچنین آسیب های نخاعی و عوارض جانبی برخی داروها می توانند فشار خون را کاهش دهند.

علل عصبی (نورولوژیک) فشار خون پایین

عملکرد صحیح سیستم عصبی مرکزی برای حفظ فشار خون مناسب لازم است. عصب واگ و سیستم آدرنالین بدن همراه باهم فشار خون را تحت تاثیر قرار می دهند. هنگامی که عصب واگ بیش از حد تحریک می شود، رگ ها گشاد شده، خون ناکافی به قلب باز می گردد و در نتیجه فشار خون ممکن است کاهش یابد. شوک وازوواگال(غش عاطفی) یک اصطلاح برای نوعی ضعف است که هنگام تحریک بیش از حد واگ رخ می دهد. شوک وازوواگال ممکن است در افراد حساس به درد دیده شود. دراین موارد عصب واگ بیش از حد تحریک شده و ضعف به وجود می آید. این نوع خستگی و ضعف ممکن است حتی در هنگام دفع ادرار و یا مدفوع نیز اتفاق بیفتد.

در بعضی از انواع آسیب نخاعی، آدرنالین روی عروق بی اثر بوده و شریان ها به طور گسترده ای گشاد و و فشار خون کم می شود.

علل غیر عصبی فشار خون پایین

هر چیزی که موجب از دست دادن مایعات شود، از جمله کاهش آب بدن در مواردی چون اسهال، استفراغ یا خونریزی، فشار خون را کاهش می دهد. اختلال عملکرد غده فوق کلیه، حاملگی و خونریزی نیز ممکن است فشار خون را کاهش دهند.

علل دارویی

داروهای مورد استفاده در درمان بیماری های غیر از فشار خون ممکن است سبب کاهش فشار خون به عنوان یک عارضه جانبی شوند. داروهای اختلال نعوظ مانند سیلدنافیل (ویاگرا)، داروهای ضد افسردگی سه حلقه ای مانند آمیتریپتیلین (Elavil) و داروهای پارکینسون مانند لوودوپا کاربیدوپا (Sinemet)، از جمله داروهایی هستند که یکی از عوارض جانبی آنها فشار خون پایین است. داروهای ضد درد و الکل نیز فشار خون را کاهش می دهند.

درمان فشار خون پایین

‎داروهای فشار خون نیز با عملکرد صد در صد می توانند فشار خون را کاهش دهند. مسدود کننده گیرنده آنژیوتانسین (ARB ها)، مسدود کننده های کانال کلسیم (CCBS)، مسدود کننده های بتا و دیورتیک ها (قرص آب) برخی از انواع داروهای فشار خون می باشند که اثر فوق را دارند.

سایر علل فشار خون پایین

گاهی عفونت باکتریایی یا قارچی از یک قسمت بدن وارد خون می شود. این نوع عفونت سپتی سمی (گند/عفونت خون) نامیده می شود که به طور بالقوه خطرناک بوده و ممکن است با افت شدید فشار خون منجر به شوک سپتیک و آسیب به اندام ها شود. سپتی سمی ممکن است ناشی از دیورتیکولیت، پنومونی، عفونت مجاری ادراری یا سایر عفونتها باشد.

برخی از افراد به آلرژی شدید، که بالقوه تحدید کننده حیات است (آنافیلاکسی) مبتلا هستند. بادام زمینی، نیش زنبور عسل، آنتی بیوتیک ها و یا سایر مواد غذایی می توانند حساسیت زا باشند. مبارزه شدید با این مواد در بدن موجب کاهش شدید فشار خون می شود.

درمان فشار خون پایین

هر فردی که فشار خون پایین را تجربه می کند و یا معتقد است که فشار خون پایین دارد ، باید توسط یک پزشک معاینه شود؛ حتی اگر علائمی نداشته باشد. درمان فشار خون پایین بسته به علت آن متفاوت است. اگر بیمار برای درمان فشار خون بالا دارو مصرف می کند، ممکن است نیاز به تنظیم دوز دارو باشد. اگر از طریق اسهال یا استفراغ مایعات بدن از دست بروند و سبب کاهش فشار خون شود، تزریق مایعات به صورت داخل وریدی ممکن است به بازگشت فشار به سطح نرمال کمک کننده باشد.

با توجه به این که دلیل علائم شما چه چیزی است، پزشکتان ممکن است به شما توصیه کند با تغییرات ساده ای که در پایین به آن ها اشاره می کنیم فشار خونتان را بالاتر ببرید:

✅ نمک غذایتان را بیشتر کنید.

✅ مایعات غیر الکلی زیادی بنوشید.

✅ نوشیدنی های الکی استفاده نکنید.

✅ وقتی که در فصول گرم سال هستید همچنین در زمانی که به عفونت های ویروسی مانند سرماخوردگی و آنفولانزا مبتلا میشوید مایعات بیشتری مصرف کنید.

✅ پزشکتان داروهایی که مصرف میکنید را ارزیابی میکند، تا ببیند آیا ممکن است که علائم شما بخاطر داروهایتان باشد یا خیر.

✅ به طور منظم ورزش کنید تا جریان خون بدن خود را بهتر کنید.

✅ وقتی که نشسته اید یا خوابیده اید، با احتیاط از جای خود بلند شوید و باستید.

✅ برای کمک به گردش خون بدنتان، چند بار قبل از ایستادن پاها و مچ پای خود را فشار دهید (مالش دهید). بعد از آن به آرامی برخیزید. وقتی میخواهید از تخت خواب خارج شوید، در ابتدا قبل از ایستادن چند دقیقه لبه ی تخت بنشینید.

✅ با قرار دادن آجر یا تخته بالای تختتان سرتان را بالاتر ببرید. از بلند کردن وسایل سنگین اجتناب کنید.

✅ در هنگام اجابت مزاج از زور زدن بپرهیزید.

✅ از ایستادن طولانی مدت در یک جا بپرهیزید.

✅ از قرار گرفتن طولانی در معرض آب گرم مانند حمام یا چشمه های آبگرم بپرهیزید.

✅ اگر دچار سرگیجه شدید، بنشینید.

✅ ممکن است استفاده از توالت فرنگی برای شما مفید باشد.

✅ برای کاهش مشکلات ناشی از فشار خون پایین و کاهش حملات افت فشار خون بعد از صرف غدا، وعده های غذاییتان را سبک تر کنید. همچنین تعداد وعده های غذایی خود را بیشتر کنید.

✅ از کربوهیدرات بیشتری استفاده کنید.

✅ بعد از غذا خوردن استراحت کنید.

✅ از مصرف دارو فشار خون پایینتان قبل از غذا بپرهیزید.

✅ اگر لازم بود از کمپرس ها استفاده کنید.

✅ از جورابی که ساق و ران را میپوشاند استفاده کنید. ممکن است این کار جریان خون پاهای شما را محدود کند، که باعث خونرسانی بیشتر به اندام فوقانی می شود.

 

دکتر محمد حسین نجفی متخصص فشار خون

برای پرسش و پاسخ از دکتر روی لینک پرسش از دکتر کلیک کنید.